Zoonozy - czy powinniśmy bać się zwierząt?

Zoonozy - czy powinniśmy bać się zwierząt?

Zoonozy - czy powinniśmy bać się zwierząt?

Co kryje się pod pojęciem "zoonozy"? Zoonozy to po prostu choroby odzwierzęce. Do ich grona zalicza się głównie choroby wirusowe, ale także pasożytnicze, grzybicze i bakteryjne. Szacunkowo około 60% patogenów wywołujących choroby u ludzi należy do gatunków zoonotycznych. Wydaje się jednak, że wirusy o wiele łatwiej potrafią łamać barierę gatunkową. Chyba najbardziej spektakularnym przykładem jest wirus HIV, który w XX w. pojawił się u ludzi.  Za tę sytuacje obwiniane są małpy, u których wirus jest najbardziej podobny do "ludzkiej wersji".

Jakie zoonozy znamy? Ludzkość zna już pokaźną listę chorób odzwierzęcych. Znajdują się na niej:

  • wścieklizna
  • gorączka zachodniego Nilu
  • babeszjoza
  • borelioza
  • bruceloza
  • gorączka Q
  • ptasia grypa
  • różyca
  • tularemia
  • świńska grypa

i wiele innych.

Czy należy bać się zwierząt domowych?

Niekoniecznie! Większości chorób odzwierzęcych występujących u ludzi spowodowanych jest kontaktem z dzikim zwierzętami lub zostaje przeniesiona przez wektory, jakimi są m.in. owady. Przykładem mogą być także gryzonie! Dzikie zwierzęta są wektorem wielu chorób, ale te wyhodowane i utrzymane w domach są w uogólnieniu wolne  od chorobotwórczych patogenów.

Czym można zarazić się od kota?

Kot domowy nie stanowi dla człowieka większego zagrożenia. Warto jednak wiedzieć, że od chorego zwierzęcia człowiek może zarazić się takimi chorobami jak:

  • grzybica
  • toksoplazmoza
  • wścieklizna
  • chlamydioza
  • toksokaroza
  • bąblowica

Występuje także tak zwana choroba "kociego pazura", czyli inaczej bartoneloza. Zwierzę przenosi bakterie na człowieka w momencie podrapania jego skóry. Konsekwencją może być powstanie pęcherzy i strupków w miejscu zadrapania, a po kilku tygodniach powiększenie węzłów chłonnych. W leczeniu stosuje się antybiotyki np. tetracykliny.

W jaki sposób patogeny przenoszą się między zwierzętami, a ludźmi?

Istnieje kilka sposobów transferu czynników patogennych. Wielu z nas najpierw nasuwa się bezpośredni kontakt ze zwierzęciem. Głaskanie, lizanie, czy ugryzienie. Patogeny przenoszą się jednak także przez zjedzenie niedogotowanego mięsa, niepasteryzowane mleko, nieodpowiednio myte warzywa, czy zanieczyszczoną wodę! Przenoszone są także przez owady np. komary.

Ryzyko wystąpienia choroby odzwierzęcej jest większe w niektórych zawodach oraz sytuacjach. Bardziej narażeni są lekarze weterynarii, myśliwi, rolnicy, czy opiekunowie zwierząt domowych. Występowanie zoonoz u ludzi może wiązać się także z kulturą kulinarną oraz sposobem spędzania wolnego czasu. Przykładami może być jedzenie surowych ryb, biwakowanie na łonie natury oraz łowienie ryb.

Profilaktyka

Chcąc chronić się przed chorobami odzwierzęcymi, należy przestrzegać kilku zasad.

  1. W przypadku zwierząt egzotycznych należy dokładnie zapoznać się z przepisami wywozu takich zwierząt i potencjalnego ryzyka chorób. Zwierzę zawsze powinno być poddane kontroli weterynaryjnej.
  2. Posiadając psa lub kota należy zminimalizować ich kontakt z dzikimi zwierzętami. W przypadku kotów wolnowychodzących istnieje większe ryzyko rozprzestrzeniania chorób.
  3. Zawsze należy sprawdzać zarówno siebie, jak i swojego psa lub kota pod kątem kleszczy.
  4. Należy także unikać kontaktu z odchodami zwierząt, które mogłyby rozprzestrzeniać choroby lub pasożyty.
  5. W przypadku zwierząt mających choroby zakaźne warto odseparować je od innych zwierząt domowych. Po kontakcie z takim zwierzęciem należy dokładnie myć ręce, a w niektórych przypadkach konieczne jest także dokładne odkażenie przestrzeni bytowania chorego. Dokładnych wskazówek udziela zwykle lekarz weterynarii.
  6. Chcąc uniknąć zoonoz zawsze należy dokładnie myć warzywa i owoce, a także odpowiednio przygotowywać mięso, czy ryby. Warto wiedzieć, że niepasteryzowane mleko stanowi zagrożenie szczególnie dla kobiet w ciąży, które mogą zachorować na listeriozę.

Druga strona medalu - jakie choroby przenoszą się z ludzi na zwierzęta?

Gdyby zoonozy nazwać jedną stroną medalu to drugą będą tak zwane odwrotne zoonozy, czyli choroby, które mogą przenosić się z ludzi na czworonogi. W ciągu ostatnich dziesięcioleci powstało tylko kilkadziesiąt prac naukowych poświęconych temu tematowi, czyli wciąż o wiele mniej niż zoonozom! Psy i koty mogą zarazić się od nas m.in. grypą, grzybicą, gronkowcem złocistym, salmonellą, czy giardiozą.

Co trzeba wiedzieć o COVID-19?

Obecny stan wiedzy pozwala przypuszczać, że wirus pochodzi od zwierząt. COVID-19 jest bowiem blisko spokrewniony z wirusem występującym u nietoperzy. Wciąż potrzebne są jednak dokładniejsze badania.

Wiemy natomiast, że głównym sposobem przenoszenia się wirusa jest kontakt człowiek-człowiek! OIE donosi, że koty i psy mogą być co prawda podatne na zakażenie od chorych ludzi, ale nie ma dowodów na ich rolę w przenoszeniu wirusa!!!

Choroby odzwierzęce to ważny temat łączący medycynę weterynaryjną z ludzką. Wspólnymi siłami jesteśmy w stanie ograniczyć ryzyko przenoszenia i rozwoju chorób! Najważniejsza jest świadomość opiekunów i przestrzeganie standardowych zasad higieny.

Agnieszka Górecka -  lekarz weterynarii, absolwentka Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, certyfikowana masażystka psów i kotów, autorka wielu artykułów dotyczących zdrowia zwierząt domowych i koni.

Komentarze (0)

Brak komentarzy w tym momencie.

Nowy komentarz

Szukaj

Najchętniej czytane

Ta strona używa plików cookies. Dowiedz się więcej.